0 – 1 YAS GRUBU BEBEKLERIN BESLENMESI

Yasamin ilk birkaç yili, sagligin temellerinin atildigi son derece önemli bir dönemdir. Bu kritik dönemde bebeklerin yasamasi ve saglikli büyüme ve gelismelerinde yeterli ve dengeli beslenme belli basli etmenlerden birisi, belki de en önemlisidir. Kisinin temel ihtiyaçlarindan birisi olan beslenme; büyüme, gelisme ve sagligin korunmasindaki en önemli faktördür.

0 – 6 aylik bebeklerin, sadece anne sütü ile beslenmesine “dogal beslenme” denir. Dogal beslenme ilk 4 – 6 aylik bebekler için en iyi beslenme seklidir. 6 aydan büyük bebeklerde (bazen 4. aydan sonra) anne sütü tek basina yeterli olmaz. Bu nedenle diyete daha kati besinleri eklemek gerekir. Bu aylarda ek besinlere baslanmasinin bir diger nedeni bebegi diger besinlerin tadina alistirmaktir. Bebegin kilo alma durumuna göre ek besinlere 4 – 6. aylar arasinda baslanmasi saglanmalidir. Baslangiçta anne sütünü tamamlayici olarak verilen bu besinler, 9 – 12. aylarda esas besin olarak bebegin beslenmesinde yer alir.

Ek besinler; teker teker, az miktarlarda (1 – 2 çay kasigi) baslanmali, her gün miktari arttirilmali, yeni bir ek besin 1 – 2 gün ara ile eklenmeli, kasik ve bardak ile verilmelidir. Ilk baslanacak ek besinler elma veya seftali suyu ve püresi ile yogurttur. Bunlari izleyerek diyete sebzeler, diger meyve sulari, yumurta, etler eklenir. Sebze ezmeleri ve çorbalari her gün taze olarak pisirilir. Içine un ve yag da eklenerek zenginlestirilir.

Normal süt veren annenin sütü 4 ile 6 ay kadar bebegin enerji ve besin ögeleri gereksinmelerini karsilayacak durumda olduguna göre, bu dönemde anne sütü alamayan bebege, eger olanak varsa en azindan 4 – 6 aya kadar anne sütüne en yakin olan ticari formüla sütleri de verilebilir.

Normal süt veren bir anneden bebek ortalama günde 700 – 800 ml. Kadar süt emmektedir. Bu miktardaki süt bebegin ilk 4 – 6 ayina kadar büyüme ve gelismesini saglayabilir, ancak bu aylardan sonra gerek annenin süt salgisinin gittikçe azalmasi, gerekse bebegin agirlik kazanarak büyümesi, bebege, anne sütü yani sira tamamlayici besinlerin verilmesini gerektirmektedir. Normal anne sütü ile beslenen bebege verilecek ek besinler sunlardir:

Yogurt : Anne sütünden sonra ilk baslanan ek besin olmalidir. Ilk kez 1 kasik verilerek miktari zamanla arttirilir.

Meyve sulari ve ezmeleri : Anne sütü yeterli oldugunda 4 – 6. ayda verilir. C vitamini için en uygun yiyecekler turunçgiller ve domatestir. Bunlarin bulunmadigi yerlerde elma, seftali sulari da verilebilir. Meyve önce iyice yikandiktan sonra suyu sikilir. Günde 1 çay kasigi ile baslamak suretiyle miktar gittikçe arttirilir. Meyveler sikilir sikilmaz bekletilmeden bebege verilmelidir. Yalniz anne sütü ile beslenenlere 6. aydan itibaren verilmeye baslanir. Meyve ezmeleri 4. aydan itibaren verilir. Anne sütüyle beslenen bebege meyve suyu, meyve ezmesi, anne sütü ile ayni zamanda verilmez. Meyve suyu, ezme ve püresi anne sütü verildikten 2 saat sonra verilir.

Tahillar : Pirinç unu, bugday unu, pirinç, bulgur, ekmek içi, yogurtla çorba yapilarak verilir. Tarhana çorbasi da bebek için uygun ek besindir. Tahillar 4. ayda verilir.

Çorbalar : Yogurda alismis bebege 1 yemek kasigi ile baslamak suretiyle tarhana, yayla, sebze çorbalari gibi besleyici degeri yüksek olanlardan verilmeye baslanir.

Yumurta : Yogurt, meyve, tahilli besinler ve sebze çorbasina alistirilmis bebege, suda kati pismis yumurta sarisindan 1 çay kasigi verilir ve miktari zamanla arttirilir. Yumurta, sebze çorbasina karistirilarak verilebilecegi gibi, ekmek içi ve sütle ezilerek de verilebilir. Yumurta beyazi 7 – 8. aylarda verilir.

Et ve kuru baklagiller : Yogurt, sebze, tahilli besinlere alismis bebegin, sebze çorbasinin içine biraz kiyma konularak ete alistirilir. Zamanla tavuk ve balik etleri de sebzelerle birlikte ezilerek verilebilir. Yine kiyma yerine, sebze çorbasina kirmizi – sari mercimek, pismis nohut konularak bebek bu besinlere alistirilir. Et, kiyma yada püre olarak 5. aydan itibaren çorbalara eklenerek verilir. Tavuk ve kilçiksiz balik eti bebekler için tercih edilir. Karaciger püre olarak 7 – 8. aylarda verilmelidir. Öte yandan bebekler için beyin önerilmemektedir.

Görüldügü gibi, 4 – 6 aylik dönem, ek besinlere alistirma dönemidir. Her bir besin tek tek, az sulu kivamda verilir. Seker, sekerli çay ve lokum bebege yarardan çok zarar verir.

6. aydan sonra yukaridaki yiyeceklerin miktarlari biraz daha arttirilarak bebege verilir. 7. aydan sonra bebek, ailenin yedigi baharatli ve çok yagli olmayan yemekten alabilir. Sadece yemegin suyu degil, kendisi ezilerek verilmelidir. Ayrica yemeklere ilave olarak bebegin günde 2 su bardagi kadar yogurt veya süt ile 1 yumurta yemesi saglanmalidir.

* Bu arada peynir 8. aydan önce önerilmez. Veriliyorsa da kesinlikle pastörize oldugundan emin olunmalidir.

Tamamlayici Besinlere Alistirma

Tamamlayici besinlerin bebegin sindirim sistemine uygun olup olmadigi kontrol edilmelidir. Ishal, kusma veya alerjik belirtilere neden olan besinleri belirleyebilmek için asagidaki kurallara uyulmalidir:

•  Bir günde birden fazla yeni besin verilmemelidir.

•  Her yeni denenecek besinin miktari önceden birkaç tatli kasigi olmalidir. Herhangi bir sorun olmadiginda besinin miktari sonraki günlerde arttirilmalidir.

•  Yeni verilen besin, bebek aç iken verilmelidir.

•  Lezzeti begenilmeyen, kusma yada ishal gibi durumlara neden olan besinler birkaç gün beklenip tekrar denenmelidir.

•  Yemek suyu ve et suyu tek basina tamamlayici besin degildir. Bu nedenle gerek yemek suyuna gerekse et suyuna ekmek dograyip vermek yerine, suyu içinde ezilmeli; et suyu da çesitli çorbalarin yapiminda kullanilmalidir.

•  Çay, kolali içecekler, hazir çorbalar bu yas grubu bebeklere verilmemelidir.

Bebeklere, su kaynatilmadan verilmemelidir !

Özellikle kis günlerinde ve günes isinlarindan yararlanamayan bebeklerde

1. aydan 1 yasina kadar günde 400 IU vitamin D verilmelidir !